Yapay Zekanın Geleceği ve Cemreler – Katı olan Her Şey Buharlaşıyor – Plazma Hali

Baharın müjdecisi cemreler sırasıyla havaya, suya ve toprağa düşer. Cemrenin anlamı “kor halindeki ateş” olup doğadaki canlanmaya işaret eder. Benzer bir cemre hem ekonomiye hem de insanlığa düşmeye başladı. Bu cemrenin adı ise “Yapay Zeka”. Yapay zeka da aynı cemrede olduğu gibi üç aşamada ekonomiye ve hayatımıza girmeye başladı, başlayacak:

1. Cemre – Hava – Kodlama

Yapay zeka ilk başta özüne yani kodlamaya düşmüştür. Bilgisayar mühendisi olarak benim normalde 2-3 ayda yazacağım kodu artık yapay zeka agent’larını doğru yönlendirerek 2-3 saatte yazmam hatta test etmem, prototiplerini ve görsel tasarımlarını üretmem mümkün.

Yazılım testindeki kazanımlara baktığımız zaman, manual test tarafında 10X, test otomasyonu tarafındaysa 100X gibi kazanımları yakalamak artık çok olası. Hatta agent’lara Test Driven Development (TDD) yazılım geliştirme metodolojisini dayatarak kaliteyi baştan güvence altına almanız mümkün.

Cemre’nin ilk havaya düşmesi gibi yapay zekanın ilk olarak kodlamaya düşmesi çok normal; en yumuşak, en hafif alan, kendini var ettiği alan.

2. Cemre – Su – Dijital Endüstriler

Yapay zekanın en çok etkileyeceği, buharlaştıracağı ikinci alan ise kodlama ve bilişim sektörüyle yakından ilgili olan ve işlerini dijital ortamda gerçekleştiren sektörler olacaktır. Bu sektörler:

Bu sektörlerdeki etkisi maliyet azaltmadan, rapor ve içerik üretmeye doğru farklı spektrumlarda şirketlerin ihtiyaç ve önceliğine göre değişecektir.

3. Cemre – Toprak – Reel Sektör

Hava ve sudan sonra cemrenin düşeceği yer reel sektör olacaktır; olmaya da başlamıştır:

Yapay zekanın üç aşamalı halde hayatımıza girmesiyle her şey ama her şey bir komuta, bir prompt’a dönüşecektir. Cemre o kor haliyle her şeyi ısıtıp önce sıvı sonra da gaz haline dönüştürüp buharlaştıracaktır. Bu değişim bana yıllar önce okuduğum Marshall Berman’ın “All That is Solid Melts into Thin Air” kitabını hatırlattı.

Kitapta modernizmin kendi kendisini nasıl bilinçli bir şekilde yok edip sonra tekrar var ettiğinden ve geçirdiği evrimden bahsetmektedir. Kitap Türkçe’ye “Katı Olan Her Şey Buharlaşıyor” şeklinde çevrilmiştir.

Şu anda gerçekten yaşanan gelişmeler bunu doğrulamaktadır. Daha önce satır satır kodlanarak üretilebilen, elle tutulur web sitesi, mobil uygulama gibi katı ürünler artık birkaç prompt kullanarak çok hızlı bir şekilde üretilebilmektedir. Katı ürünler yazı olup buharlaşmıştır.

Cemreler ve Yapay Zekanın Penetrasyonu

Üçüncü evreye geldiğimiz zaman nasıl ki şu anda prompt vererek herkes kendisine özgü müzik parçaları üretip dinleyebiliyor. Benzer şekilde isteyen herkes kendi tasarladığı arabayı, bilgisayarı, çamaşır makinesini, televizyonu robotlarla çalışan fabrikanın uygulamasına yükleyip birkaç gün içerisinde istediği ürünü evine getirtebilecek.

Bu talepleri geçerken sadece verilen prompt’un değil aynı zamanda ürünle ilgili bilgilerin, dokümanların, kısıtların, koşulların, varsayımların özetle detaylı bağlamın verilmesi gerekecektir. Bunun adı “bağlam mühendisliği – context engineering” dir.

1995 yılında Bilgisayar Mühendisliği bölümüne girdiğim zaman karşımızda bir UNIX siyah ekran ve oraya bizim yazdığımız promptlar vardı. Yapay zeka ile birlikte durum yine bu hale gelmeye başlamıştır; her şey prompt’a dönmüştür.

Klasör içindeki dosyaları listelemeye yarayan UNIX “ls -l” komutu

Buradaki trend bana sinüs dalgası salınımını hatırlatmaktadır. 1995 yılında komut satırıyla hallettiğimiz çoğu iş 15 yıl içinde, 2010 yılında, grafik arayüzleriye yapılır olmuş; yine bir 15 yıl sonra 2025 – 2026 yıllarında prompt engineering ile birlikte yine komut satırı düzenine geri dönmüştür.

Beklentim önümüzdeki yıllarda salınımın ve sinüs dalgası frekansının artmasıyla bu döngünün hızlanmasıdır. Tabi burada karşımıza alıştığımız ekran arayüzlerinin dışında yeni, farklı arayüzlerin çıkacağı aşikardır. Bunlardan yakın zamanda en hızlı yaygınlaşacak olanı ise “ses” olacaktır.

Sinüs dalgası salınımı ve trendler

Bundan bir sonraki aşama ise sesin de ortadan kalkarak makina-insan etkileşiminin “düşünce gücüyle” sağlanmasıdır. Bu son nokta olacaktır ve buharlaşma tamamen gerçekleşecektir.

Son olarak bir noktaya daha dikkat çekmek istiyorum. Marshall Berman’ın “All That is Solid Melts into Air – Katı olan her şey buharlaşıyor” kitabının adı çevirilirken “melts into” kelimesi Türkçeye “buharlaşıyor” olarak çevrilmişti.

Buharlaşma değil de “Melts into” kelimesine odaklandığımız zaman olayın aslında sadece bir form değiştirme değil; aynı zamanda bir kimya değişikliği ve hatta daha büyük bir değişim, simya olduğundan bahsedilmektedir.

All That is Solid Melts into Air

Yapay zeka ile yaşanan değişim de sadece bir form değişikliği değil, aynı zamanda bir kimya değişikliğidir. Katı, sıvı, gazdan çok farklı bir hal olan plazma haline geçiş gibi bir durumdur.

Yapay zekayı dijitalleşmenin bir sonraki adımı olarak görmek yanlıştır. Madde plazma haline geçmiştir, dijitaldeki yasalar anlamını yitirmiştir.

Koray YİTMEN